مناطق دیدنی ایران

مجموعه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

این بنا که یازدهمین اثر ثبت شده جهانی در ایران به شمار می­رود، آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی نیای بزرگ سلسله صفوی است که عارف و شاعری بزرگ بوده و در سال ۷۳۵ هجری قمری توسط فرزند وی صدرالدین موسی برای پدر بنا گردیده است. از آنجا که شیخ صفی مورد احترام شاهان صفوی بود، هر یک از آنان بنایی را به این آرامگاه افزودند. به ویژه شاه عباس اول که ارادتی خاص به نیای خود داشته و به کرّات به زیارت مقبره او می­آمده است. این مجموعه نشانه­ کاملی از ذوق و هنر اسلامی را با خود داشته و از رشته­های مختلف هنری با بهترین و سرآمدترین هنرمندان به کار گرفته بودند تا آرامگاه باشکوهی را بنا سازند. از جمله هنرهای بکار گرفته شده در تزئین این بنا می­توان به کاشی کاری معرّق و مقرنس و گچ‌بری کتیبه‌های زیبا و نفیس، منبت­های ارزنده، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی و تنگ بری اشاره کرد. این مجموعه دارای چهار حیاط بوده است که عبارتند از: حیاط باغچه (بزرگ ترین)، حیاط بزرگ که مجموعه­ی بناهای اصلی دور آن قرار دارند، حیاط کوچک، فضایی بین دو حیاط باغچه و حیاط بزرگ و حیاط جنوبی یا شهید گاه. بنای اولیه گنبد الله الله است که بنایی هشت ضلعی با گنبدی فیروزه­ای رنگ است که کلمه الله چندین بار در روی آن نقش بسته و به همین دلیل بدین نام خوانده می­شود. ارتفاع این گنبد ۱۷ متر و در زیر آن مقبره شیخ صفی قرار دارد. صندوقی چوبی قرار گرفته در روی مقبره، منبتی زیبا حاوی کتیبه­ای به خط رقاع است. از دیگر مهم این اثر می­توان به مسجد جنت سرا، چینی خانه، شهیدگاه، حرم خانه، شاه نشین، مقبره شاه اسماعیل اشاره نمود. یکی از آثار این مجموعه مسجد جنت سرا است که هشت ضلعی و فاقد محراب است. احتمالاً از آن به عنوان مکانی برای مراسم صوفیانه استفاده می­شده است. این قسمت از بنا نیز دارای گنبدی بوده که در دوره قاجار سقف آن ریخته و به جای آن سقفی مسطح و چوبی با ستون­هایی از چوب ساخته شده است. چینی خانه یکی دیگر از آثار این مجموعه است. این بنا چند ضلعی بوده که بر فراز آن گنبدی کوتاه و آجری قرار دارد. بدنه بخشی از دیوار چینی خانه تا ارتفاعی حدود ۵/۲ متر کاشی­کاری شده است و سپس روی آن طاق­نماهای پرکار گچی، شبیه به اتاق ساز عالی قاپو، دیده می­شود. این مکان به دلیل نگهداری ظروف ارزشمند و سفارشی شاه عباس اول بدین نام نامیده شده است. کتب نفیسی نیز در اینجا نگهداری می­شده است. چینی خانه دارای چهار شاه نشین و همچنین طاق­نماهای مقرنس گچی است که با طلاکاری در روی آن نقاشی شده‌است. آرامگاه شاه اسماعیل نیز اتاق کوچکی با سقف گنبدی آجری است که قسمت بالای دیوارها و سقف به شیوه‌ی ماهرانه‌ای با گل و بته نقاشی و روی آنها با رنگ‌های مختلف و آب طلا تزیین شده است. صندوق چوبی نفیسی از خاتم و منبّت بر قبر شاه اسماعیل نهاده‌اند که گویا هدیه‌ همایون شاه گورکانی بوده است. شهیدگاه یکی دیگر از بخش­های این اثر است که در جنب مقبره شیخ صفی قرار دارد و شامل دو مقبره متعلق به سلطان حیدر و سلطان جنید است که به دستور شاه اسماعیل صفوی در این مکان دفن شده­اند. در سال ۹۰۵ هجری، شاه اسماعیل تصمیم گرفت که جنازه پدرش سلطان حیدر و جدش سلطان جنید را که در جنگ شروان کشته شده بودند و در آنجا دفن بودند به اردبیل منتقل کند و در این مکان دفن کند.

ادرس در خیابان شیخ صفی در مرکز شهر اردبیل قرار دارد

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

بستن