مناطق دیدنی ایران

سنگ نبشته – خرم آباد

سنگ نبشته

در جنوب شرقی راه خرم آباد به خوزستان در شمال خرابه های شهر کهن شاپورخواست ، سنگ نوشته ای وجود دارد که با اکثر آثار مشابه خود تفاوت های عمده ای دارد. سنگ نبشته یک اثر تاریخی سنگی در شهر خرم‌آباد است .این کتیبه، به خط کوفی و بر قطعه سنگ بزرگی به ارتفاع سه و نیم متر نوشته شده‌است و قدمت آن به قرن ششم قمری و دوره سلجوقیان می‌رسد. این سنگ نبشته مربوط به دوره ابوسعید برسق کبیر از امرای سلطان محمود سلجوقی است و در حدود سال ۵۱۳ هجری قمری نوشته شده‌است. کتیبه سنگ نوشته در خیابان شریعتی قرار دارد.

بنای این سنگ نوشته در واقع صخره ای عظیم است که به شکل مکعب مستطیل تراش خورده است. گوشه های این سنگ با جهات فرعی منطبق است. متن این اثر به خط کوفی در چهار سطح آن نقر شده است ، بگونه ای که از چهار جهت قابل مشاهده است. البته متن نقر شده بر روی هر سطح این مکعب مستطیل تکرار متن سطوح دیگر نیست و در واقع کل متن ، یک نوشتار چهار صفحه ای را شامل می شود که از پهنه جنوب شرقی شروع می شود و به پهنه شمال شرقی پایان می یابد.

کتیبه خرم‌آباد، به زبان فارسی و خط کوفی نوشته شده‌است و با جمله بسم الله شروع می‌شود. در این کتیبه، یکی از حاکمان سلجوقی به نام امیر اسفهسالار کبیر، ظهیرالدین و الدوله، معین‌الاسلام، طغرل لتکین ابوسعید برسق احکامی بشرح زیر در آن نوشته اند:

 ۱ ـ منع مردم از پوشیدن لباس ابریشمی

 ۲ـ  اجازه علف چرانی به دامداران. قدمت این سنگنوشته به قرن ششم هجری قمری برمی گردد.احداث این سنگ نوشته را به یکی از امرای سلطان محمود بن محمد بن ملکشاه سلجوقی به نام ابوسعید برسق کبیر به سال ۵۱۳ هجری قمری منسوب می کنند

کارکردهای ارتباطی سنگ نوشتۀ خرم آباد

 موقعیت جغرافیایی این سنگ نوشته و بطور کلی موقعیت ارتباطی – مواصلاتی شهر خرم آباد در دورۀ تاریخی تولید این اثر بیانگر این مساله است که هدف اصلی از طراحی و تولید این سنگ نوشته ارتباط حکومت با مردم از طریق یک وسیلۀ ارتباط جمعی است ، بگونه ای که همه بتوانند از موضوع آن با اطلاع شوند .

انتخاب محل برای احداث این اثر با دقت خاصی صورت گرفته است . این نقطه که امروزه درست در کنار راه ترانزیت تهران – خوزستان واقع شده در زمان ساخت این اثر نیز یک نقطۀ استراتژیک ارتباطی و مواصلاتی بوده است . بگونه ای که هر کس که می خواسته از منطقۀ فلات ایران به عراق سفر کند بناگزیر می بایست حتما از این تنگه عبور کند .ساخت دژ مستحکم نظامی فلک الافلاک خرم آباد در فاصلۀ کمتر از ۱۰۰۰ متر از این سنگ نوشته در زمان ساسانیان نیز مؤید این مساله در زمان مورد نظر است .

این یادمان فرهنگی که در گذشته به “برد نوشته” معروف بوده در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

بستن